|
 |
YAŞAM TARZI ve ÜREME SAĞLIĞINIZ
Üreme sağlığı ile ilgili araştırmalar hayatımızın parçası olan ve her gün
karşılaştığımız birçok maddenin, alışkanlıklarımızın üreme sağlığına olumsuz
etkileri olabileceğini göstermiştir. Üreme sağlığına zarar verebilecek
maddeler ve alışkanlıkların belirlenmesi infertiliteden korunabilmenin
önemli basamaklarından biridir.
ALKOL:
 | Kadının içtiği alkol miktarı arttıkça çocuk sahibi
olması zorlaşır. Alkol yumurtlamayı, yumurtanın fallop tüplerinde
taşınmasını ve implantasyonu ( embryonun rahme tutunmasını) engelleyerek
gebeliği önler. |
| Erkeklerde alkol sperm sayısı ve
normal yapıdaki sperm oranı azalır. |
Hem anne hem de baba adayının gebelik elde edilmesi
planlanan dönemden birkaç ay önce alkol almamaları gerekir.
SİGARA:
| Sigara dumanı birçok zararlı madde içerir.
Sigaranın üreme sağlığına verdiği zarar içilen sigara miktarı ve süresine
bağlıdır. Günde 15 adetten fazla sigara içenler ve erken yaşta sigara
içmeye başlayan kadınlarda üreme sağlığı daha çok etkilenir.
 | Sigara içen kadınların gebe kalabilmesi için
geçen sürenin 1 yıldan fazla olma ihtimali içmeyenlere göre 4 kat daha
fazladır. |
| Gebe kalabilme olasılığı içilen sigara
miktarına bağlı olarak %25-50 oranında azalır. |
|
Sigara içilmesi tüp bebek uygulamalarının başarısını da olumsuz
etkiler. |
| Sigara içen kadınlarda dış gebelik daha
sık görülür. |
|
| Fazla miktarda sigara içen erkeklerde sperm
kalitesi bozulur. Anormal yapıdaki spermlerin sayısı artar, sperm
hareketliliği azalır, eşlerde düşük ve anomalili doğum yapma riski artar. |
Sigara kullanmayı bıraktıktan sonra 4 ay içinde sigaranın
üreme sağlığında yol açtığı zararlı etkilerin birçoğu kaybolur.
VÜCUT GELİŞTİRİCİ İLAÇLAR:
| Kadınlarda bu ilaçlar adet düzensizliklerine,
yumurtlama düzensizlikleri, adet kanamalarının kesilmesi ve kısırlığa
neden olur. |
| Erkeklerde testislerde atrofi
(testislerin küçülmesi), sperm sayısının azalması, azospermi ve kısırlığa
neden olur. |
Erkek ve kadınların bu ilaçları kullanmaktan kaçınmaları
gerekir.
İLAÇLAR:
| Anne adaylarının sağlık sorunlarının tedavisi için
önerilen ilaçları jinekologlarına danışarak kullanmaları gerekir. Alerji,
soğuk algınlığı, öksürük, mide hastalıkları, hipertansiyon, diabet,
böbrek hastalıkları ve tiroid bezi hastalıklarının tedavisinde kullanılan
ilaçlar, ağrı kesiciler ve antibiyotikler üreme sağlığını etkileyebilir.
Kullandığınız reçeteli ve reçetesiz satılan tüm ilaçları jineloğunuza
bildirmeniz ve gerektiğinde tedavinin tekrar düzenlenmesi gerekir. |
|
Erkeklerinde çocuk sahibi olmaya karar verdikleri dönemde kullandıkları
ilaçlara dikkat etmeleri gerekir.
| Hipertansiyon tedavisinde kullanılan ilaçlar
cinsel isteksizlik ve impotansa neden olur. |
|
Kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar testisleri etkileyerek sperm
üretimini bozar ve infertiliteye neden olur. |
|
Sedef hastalığının tedavisinde kullanılan metotraksat testislere zarar
vererek sperm üretimine zarar verir. |
| Mide ülseri
tedavisinde kullanılan simetidin, epilepsi tedavisinde kullanılan
fenitoin, gut hastalığının tedavisinde kullanılan kolşisin sperm
sayısının azalmasına neden olur. |
|
UYUŞTURUCU İLAÇLAR:
| Bağımlılık yaratan maddelerin kullanım süresi,
kullanılan ilaç miktarı, kullanım sıklığı bu maddelerin üreme sağlığı
üzerindeki etkilerini belirler. |
| Esrar bağımlılık
yapan maddelerin içinde en zararlı olanlarından biridir. Esrar kullanımı
yumurtalıkların çalışmasını baskılar ve kısırlığa neden olur. |
|
Alkol ile beraber kullanıldığında esrarın zararlı etkisi artar, gebelik
sırasında alındığında düşüklere neden olur. |
| Kokain
düzenli kullanıldığında yumurtalık kanallarına zarar vererek gebeliği
engeller. |
| Esrar veya kokain kullanan erkeklerde
sperm sayısı ve normal yapıdaki sperm oranı azalır. Esrar spermin
yumurtayı döllemesine yardımcı olan enzimlerin salınmasını ve spermin düz
hareket edebilmesini engelleyerek kısırlığa neden olur. |
|
Yapılan çalışmalar kokainin spermin kuyruk kısmına bağlanarak yumurtanın
içine girdiğini ve gelişen embryoda anomalilere yol açtığını
göstermiştir. |
CEP TELEFONU ve TELSİZ TELEFONLAR:
Bu cihazlar üreme sağlığını etkiler özellikle radyasyon yayan diğer cihazlar
ile beraber kullanıldıklarında bu cihazların olumsuz etkisi artar. Cep
telefonlarını vücudunuza temas ettirmemeniz ve üreme organlarınıza yakın
yerde taşımamanız gerekir.
RENKLİ TELEVİZYON:
Renkli televizyonlardan yayılan iyonize olmayan radyasyon diğer kaynaklardan
yayılan radyasyonla birleşerek üreme sağlığına zarar verebilir. Günümüzde
üretilen televizyonlar daha az radyasyon yayar. Televizyon seyrederken
cihazdan mümkün olduğu kadar uzak oturmak gerekir.
ELEKTRİKLİ BATTANİYE:
Elektrikli battaniyeler hem ısı hem de elektromanyetik alan yaratarak üreme
sağlığına zarar verir.
| Elektrikli battaniyeler kadınlarda yumurtlama
düzensizlikleri ve adet düzensizliklerine yol açar. |
|
Erkeklerde sperm sayısı ve hareketliliğinde azalmaya neden olur. |
|
Özellikle gebelik elde edilmeye çalışılan dönemlerde elektrikli battaniye
kullanmaktan kaçınılmalıdır. |
EV DEKORASYON ve TAMİRİNDE KULLANILAN ÜRÜNLER:
| Ev dekorasyonu ve tamiratında kullanılan birçok
ürünün içerdiği kimyasal maddeler üreme sağlığına zarar verir. |
|
Boyalar, tiner ve incelticiler, yapıştırıcılar üreme sağlığını
etkileyerek kısırlık ve düşüklere neden olabilir. |
|
Erkeklerde bu ürünler sperm sayısında azalmaya, kısırlığa ve eşlerinde
düşük ve anomalili bebek doğumuna neden olur. |
|
Gebelik planlandığı dönemde ve gebelik sırasında bu maddelere maruz
kalmaktan kaçınılmalıdır. Eviniz boyandığında çok iyi havalanmasını
sağladıktan sonra evde yaşamaya başlayın. |
EV TEMİZLİĞİNDE KULLANILAN ÜRÜNLER:
Ev temizliğinde kullanılan mobilya cilası, çok amaçlı temizleyiciler, halı
şampuanları,oda spreyleri, banyo ve tuvalet temizliğinde kullanılan
deterjanlar üreme sağlığına zarar verebilir. Bu ürünleri kullanırken eldiven
kullanılması ve temizlenen mekanların iyi havalandırılması gerekir.
MİKRODALGA FIRINLAR:
| Mikrodalga fırınların kadınlarda adet
düzensizliklerine, yumurtlama bozukluklarına, infertilite ve düşüklere
neden olduğu gösterilmiştir. |
| Mikrodalga fırınlardan
yayılan radyasyonun erkeklerde de sperm sayısını azalttığı
düşünülmektedir. |
| Son yıllarda üretilen mikrodalga
fırınlardaki radyasyon kaçakları çok azalmıştır. Fırınınızın kapağının
sıkıca kapandığından emin olmanız ve fırın çalışırken fırından mümkün
olduğunca uzak durmak gerekir. |
ELEKTRİKLİ KÜÇÜK ALETLER:
Bu cihazların birçoğu tek başına zararlı değildir. Aynı anda kullanılan
birden fazla cihazın etkileri birleşerek zararlı olabilir. Çalışan
cihazlardan uzak durmak ve kullanılmadıkları zaman fişten çekmek bu
cihazların yol açabileceği zararlı etkilerden korunmanızda yardımcı olur.
KİŞİSEL BAKIM ÜRÜNLERİ:
Kağıt havlu, tuvalet kağıdı, tampon ve pedler gibi ürünlerin üretilmesi
sırasında dioksin adı verilen kimyasal bir yan ürün oluşur. Bu madde çay
poşetlerinde, kahve filtrelerinde de bulunan bu madde az miktarda toprak, su
ve havaya da karışır.
| Dioksin kadınlarda kanser ve endometriozis
hastalığına neden olur. Bu ürünler kadınlarda genital organların
mukozasına direk temas ettiği için dioksin emilir. Özellikle
endometriozis hastalığı olan kadınların dioksin içeren ürünleri
kullanmaktan kaçınmaları gerekir. |
| Dioksin
erkeklerde sperm üretimini azaltır ve testis kanserine neden olabilir. |
Vajinal duşlarda kadın üreme sağlığına zarar verir. 1996
yılında yapılan bir çalışmada vajinal duşların gebe kalma olasılığını %30
azalttığı gösterilmiştir. Özellikle 18-24 yaşları arasında vajinal duş
kullanımı üreme sağlığına daha çok zarar verir.
X-IŞINI:
İyonize radyasyona maruz kalınması kadın ve erkek üreme sağlığını olumsuz
etkiler.
| Kadınlarda yumurtalıklarda, erkeklerde testislerde
bulunan genetik materyal taşıyan yumurta ve spermlere zarar verir. Bu
durum düşük ve anomalili doğum oranını arttırır. |
|
Yumurta ve sperm hücrelerinin döllenme yeteneği bozulur. Erkekler
kadınlardan daha çabuk etkilenir. |
İKLİM:
| Yaz aylarında sperm sayısının azaldığı
bilinmektedir. Bunun yanında sıcak hava;
| Sperm konsantrasyonun azalmasına |
|
Hareketli sperm sayısının azalmasına |
| Anormal yapıdaki spermlerin oranının artmasına
neden olur. |
|
| Sıcak iklimlerde yaşayan kadınlar menopoza daha
erken girer. Bu kadınlarda gebeliğe bağlı komplikasyonlar da daha sık
görülür. |
UÇAK YOLCULUĞU:
Sık uçak yolculuğu yapan kişiler ve hostesler atmosferik radyasyona maruz
kalırlar, bu kadınlarda yumurtlama düzensizlikleri, gebe kalmada zorluk ve
düşükler görüler.
Atmosferik radyasyon erkeklerde sperm sayısının ve normal yapıdaki sperm
oranının azalmasına neden olur. |
|
